Mniej biurokracji i urzędników – więcej sądów z czynnikiem społecznym i prawników! Aby społeczeństwo nie było bezbronne w konfrontacji z politykiem, urzędnikiem i władzą – temat do dyskusji.

JAKÓB GLASS Sędzia Sądu Najwyższego i członek Kom. Kodyf. R. P.
„PRAWORZĄDNOŚĆ W POLSCE NA TLE ORGANIZACJI SĄDOWNICTWA” (1930r.) (Luźne uwagi)

„Jeżeli zastanowimy się nad tem, że u wschodnich naszych sąsiadów, w owym potwornym kotle rewolucyjnym, gdzie tak zwana „konstytucja Z.S.S.R.” z 10. lipca 1918 od razu za cel sobie postawiła „całkowite zdławienie ( p o ł n o j e p o d a w l e n i e ) burżuazji” (art. 9), czyli przeciwstawiła się z góry wszelkiej praworządności, wypowiedziana została walka na życie i śmierć religii, w ostatnich zaś czasach, jak nas informuje prasa, rada komisarzy ludowych postanowiła zamknąć na uniwersytetach bolszewickich wydział prawa, przyczem rektor pierwszego uniwersytetu państwowego w Moskwie czekista Wyszyński, oświadczył, iż „państwo sowieckie prawników nie potrzebuje”, zrozumiemy, że dzisiaj zaiste bardziej niż w jakimkolwiek innym okresie dziejowym Polska, zarówno w przenośnem znaczeniu wyrazu jak i dosłownie, jest „przedmurzem chrześcijaństwa”. W rzeczy samej chrześcijaństwo to wprawdzie przede wszystkiem „wiara, nadzieja i miłość”, czyli etyka w najgłębszem znaczeniu wyrazu, ale niewątpliwie jest to zarazem i obrona porządku prawnego, na zasadach prawa rzymskiego oparta. „Oddajcie co jest cesarskiego, cesarzowi, a co jest boskiego, Bogu”, są słowa Zbawiciela. W tym stanie rzeczy nie dziwmy się, że prawo i porządek prawny stają się dla każdego prawego obywatela kraju w Polsce sprawą pierwszorzędnej wagi państwowej, szczególnie sercu naszemu drogą. Nie dosyć było tę wyśnioną przez poetów i myślicieli Polskę wywalczyć. Idzie o to, aby tak ją obecnie urządzić, by w niej ku zadowoleniu wszystkich żywiołów porządku i ładu można było żyć i pracować. Ład i porządek prawny w Polsce to nie tylko zespolenie organiczne poszarpanych w ciągu długich lat dziesiątków — poszczególnych jej dzielnic i części — to najskuteczniejsza zarazem zapora, przeciwstawiająca się najazdowi na Europę nowożytnych Dżingischanów. To też godzi się, jak wyżej, rzucić od czasu do czasu okiem na przebieżoną przestrzeń i zastanowić się nad tem, jakie w ciągu dziesięcioletniej naszej pracy osiągnęliśmy w Państwie Polkiem w zakresie praworządności wyniki.”

źródło: 032 JAKÓB GLASS RPEiS 10(2), 1930

Udostępnij

O autorze

Dziennikarz obywatelski, wolnościowiec, społecznik.
E-mail: postawnawolnosc@gmail.com
„Prawa człowieka i obywatela. Wolność słowa i prasy – Każdy obywatel ma prawo bez żadnych ograniczeń mówić i pisać, co mu się podoba. Wszelkiego rodzaju przerywanie przemówień, uprzednie cenzurowanie odczytów, mów, gazet i książek jest niedopuszczalne. W państwach praworządnych kontrola nad prasą jest ześrodkowana w ręku niezawisłych sądów.”
„Wobec tego, że każdy obywatel, bezpośrednio lub choćby pośrednio, wpływa na uchwalanie ustaw i kształtowanie się zarządu państwa, każdy jest obowiązany przynajmniej w ogólnym zarysie znać swoje prawa i obowiązki. Znajomość ogólnych zasad prawa jest niezbędna dla każdego obywatela, niezależnie od tego, jakiemu zawodowi się poświęca. Toteż w państwach dobrze zorganizowanych nauka prawa w ogólnym zarysie wchodzi w zakres przedmiotów obowiązkowych w szkołach średnich, niezależnie od istnienia wydziałów prawa na uniwersytetach.”
źródło: Przedwojenny podręcznik kultury prawnej dla uczącej się młodzieży szkolnej (Ogólne zasady prawa : podręcznik dla wyższych klas szkół średnich / oprac. Aleksander Mogilnicki. 1930 | Warszawa : M. Arct)